أبو علي سينا ( مترجم : حكيم احمد الله خان دهلوى )
171
رسالة في الأدوية القلبية ( تفريح القلوب ) ( فارسى )
بخاصيت اكثر بود 681 و در 682 زرنباد به جهت خاصيت و قبض و تلطيف معين او است - و او را در ترياقات كبار داخل كنند و به جهت ملايمت جوهر روح تقويت 683 روح كبدى نمايد لهذا در مسمنات واقع شود 684 - حجر ارمنى : تقويت قلب و تفريح او بخاصيت نمايد و تنقيه روح و بدن از دخان سوداوى 685 و خلط سوداوى كند - طباشير : در تقويت قلب و تفريح او خاصيتى دارد و منفعت او مخصوص خفقان حار 686 و غشى حار بود 687 و قبضى كه درو است معين خاصيت او باشد 688 و در امزجه حاره تبريد او 689 در ثانيه بود 690 و در امزجه بارده به زعفران تعديل نموده استعمال كنند - و گمان آنست كه تقويت و تفريح او به [ تنوير ] 691 روح و تمتين 692 او باشد - طلخشقوق 693 : و آن هندباى برى است بارد و يابس در اولى بود با خاصيت ترياقيت - و در تقويت قلب شربا و ضمادا داخل شود - گل مختوم م : در حر و برد معتدل و بسيار مشاكل و مناسب مزاج انسان است و يبس او از رطوبت اكثر بود و رطوبت 694 او با يبوست شديد الامتزاج 695 لهذا لزوجت 696 و تغريت 697 پيدا 698 ساخته - و به جهت يبوست نشف رطوبات 699 كند و او را در تقويت قلب و تفريح او خاصيت عجيب است كه بمرتبه ترياقيت مطلقه رسيده حتى كه مقاومت جميع سموم كند و چون قبل از سم 700 و يا بعد او استعمال نمايند طبعيت را 701 بر تنقيه 702 او 703 قادر كند و گمان آنست كه خاصيت او به تنوير روح و تعديل او بود و لزوجت و قبضى كه درو است معين او باشد و روح را متانتى بخشد و تفريح را با تقويت جمع نمايد - ياقوت : طبعيت او معتدل بود و خاصيت او در 704 تفريح و تقويت قلب و مقاومت سموم عظيم و ظن آنست كه خاصيت او منحصر 705 به جرم او نبود بلكه ازو فايض 706 شود مانند فيضان 707 او 708 از مقناطيس 709 و لهذا جذب حديد از بعيد نمايد - و آنچه مصدق اين امر در ياقوت بود آنست كه 710 فعل حرارت غريزى ما در ياقوت مشروب باحاله 711 و تحليل و تمزيج 712 جوهر 713 او 714 بجوهر 715 روح بعيد نمايد چنانچه در زعفران و مانند آن بود - و بالجمله بعيد است كه صورت ياقوت از حرارت غريزى اولا انفعال يابد پس فعل خود كند چه جوهر او بحسب ظاهر از انفعال بعيد است - پس ظن آنست كه فعل حرارت غريزى در جوهر 716 او و اعراضى 717 كه لازم صورت وىاند 718 [ مؤثر 719 نبود مگر درين او و كيفيت او كه از اعراض جوهر وىاند ] و تاثير در مكان او عبارت از آنست كه او را با دم به ناحيه 720 قلب تنفيذ نمايد 721 تا كه 722 از منفعل يعنى قلب قرب يابد و فعل او اقوى گردد و تاثير در كيفيت اينكه او را سخونتى